Từ thuở xưa, con người đã luôn khao khát sự khôn ngoan. Từ “triết học” vốn mang ý nghĩa là “yêu mến sự khôn ngoan”. Tuy nhiên, sự khôn ngoan mà con người tìm kiếm không chỉ là việc tích lũy kiến thức, mà là nỗi trăn trở trước những câu hỏi nền tảng về ý nghĩa và mục đích của đời sống, cũng như về chân lý vĩnh cửu: Tôi sống để làm gì? Đâu là chân lý?

Chính khát vọng đi tìm chân lý ấy, khi không thể được thỏa mãn bằng kiến thức thuần túy, đã thôi thúc con người hướng đến điều vượt qua khỏi bản thân mình, tìm đến nguồn mạch tối hậu của chân lý. Kinh Thánh cho thấy khát vọng đó được diễn tả cách sống động nơi hành trình của các nhà thông thái phương Đông, những người đã lên đường tìm kiếm, không phải một học thuyết mới, nhưng chính Đấng mà họ tin là Chúa Cứu Thế được báo trước.

Người khôn ngoan là người tìm kiếm Chúa

Kinh Thánh cho biết những nhà thông thái (các bác sĩ) đến “từ phương Đông” (Ma-thi-ơ 2:1), tức các vùng đất phía đông Giê-ru-sa-lem, nơi nổi tiếng về truyền thống học thuật thời cổ đại. Theo nhiều học giả Kinh Thánh, các nhà thông thái này có thể đến từ Ba Tư, Ba-by-lôn hoặc vùng A-rập. Đặc biệt, Ba-by-lôn là trung tâm học thuật lớn và từng có cộng đồng Do Thái sau thời lưu đày, nơi ảnh hưởng của tiên tri Đa-ni-ên có thể đã giúp họ biết đến các lời tiên tri về Đấng Mê-si. Trong bối cảnh Cận Đông thời chịu ảnh hưởng văn hóa Hy Lạp, Cựu Ước đã được dịch sang tiếng Hy Lạp từ thế kỷ II trước Chúa. Nhờ đó, các lời tiên tri của Ê-sai, Mi-chê và Đa-ni-ên có thể đã được các học giả phương Đông nghiên cứu, giúp họ nhận biết rằng một vị Vua sắp ra đời.

Các nhà thông thái này được mô tả là những người nhạy bén trước những dấu hiệu Đức Chúa Trời ban. Trước đó có lẽ họ đã nghiên cứu rất nhiều, và khi nhận ra ngôi sao lạ chỉ về sự giáng sinh của Chúa Cứu Thế, họ liền lên đường tìm kiếm.

Người khôn ngoan tìm kiếm Chúa vì nhiều lý do khác nhau:

Trước hết, họ khao khát chân lý và ý nghĩa cuộc sống. Họ hiểu rằng đời sống sẽ trở nên vô nghĩa nếu thiếu mục đích, và chính những trăn trở về ý nghĩa đời sống ấy là khởi điểm của triết học, thần học và mọi tri thức chân chính.

Tiếp đến, họ tìm cách vượt lên giới hạn con người để hướng đến Đấng Tối Cao. Nhận ra sự hữu hạn của thế giới và kinh nghiệm bản thân, họ tìm kiếm Chúa như nguồn chân lý tối hậu, cội nguồn của tình yêu và sự khôn ngoan.

Bên cạnh đó, họ tìm kiếm sự hướng dẫn đạo đức và luân lý. Sự khôn ngoan không chỉ là biết nhiều, mà là biết sống đúng; vì vậy, người khôn ngoan hướng về Chúa như tiêu chuẩn tối thượng cho đời sống mình.

Cuối cùng, họ tìm nơi Chúa sự bình an và niềm hy vọng. Giữa một đời sống đầy bất định và đau khổ, họ tin rằng nơi Chúa có chương trình thiêng liêng ban ý nghĩa và hy vọng vượt lên nghịch cảnh.

Vì thế, người khôn ngoan tìm Chúa không như một giải pháp tạm thời, nhưng như câu trả lời trọn vẹn cho những trống rỗng sâu xa mà tri thức hay tiền bạc không thể lấp đầy.

Người khôn ngoan sẵn sàng trả giá cho việc tìm kiếm Chúa

Những người khôn ngoan sẵn sàng hy sinh thời gian và sức lực để tìm kiếm Chúa. Các nhà thông thái rời bỏ sự an toàn quen thuộc, dấn thân vào hành trình dài đầy bất trắc, chấp nhận tổn hao về sức khỏe và vật chất, vì họ tin rằng chân lý quý giá hơn mọi tiện nghi đời thường.

Họ không biết chính xác nơi Chúa giáng sinh, chỉ nương theo dấu hiệu của ngôi sao. Khi đến Giê-ru-sa-lem, họ phải hỏi: “Vua dân Giu-đa mới sanh tại đâu?” (Ma-thi-ơ 2:2). Không có địa chỉ hay lộ trình cụ thể, hành trình ấy đòi hỏi sự bền bỉ và kiên định trong đức tin.

Hành trình này còn đưa họ đối diện hiểm nguy từ vua Hê-rốt, kẻ bảo vệ quyền lực bằng bạo lực, khiến họ cần sự khôn ngoan và hướng dẫn của Đức Chúa Trời.

Như vậy, hành trình của những người khôn ngoan là dám trả giá, bước đi bằng đức tin và đối diện hiểm nguy. Sự khôn ngoan thật không nằm ở biết nhiều, mà ở trung tín theo đuổi chân lý đến cùng

Người khôn ngoan là người thờ phượng Chúa.

Khi các nhà thông thái gặp được Chúa Giáng Sinh, họ đã vui mừng mà thờ phượng Ngài. Kinh Thánh chép: “Mấy thầy thấy ngôi sao, mừng rỡ quá bội. Khi vào đến nhà, thấy con trẻ cùng Ma-ri, mẹ Ngài, thì sấp mình xuống mà thờ-lạy Ngài…” (Ma-thi-ơ 2:11a). Việc gặp Chúa và thờ phượng Ngài không chỉ đem lại niềm vui khôn tả mà còn mang đến ý nghĩa sâu sắc cho cuộc sống họ.

Khi gặp Chúa Giáng Sinh, họ đã trao trọn cho Chúa những gì quý giá nhất: “rồi bày của quý ra, dâng cho Ngài những lễ vật, là vàng, nhũ hương, và một dược”. (Ma-thi-ơ 2:11b). Họ đem hết của báu mà mình mang theo dâng cho Chúa, bày tỏ lòng kính trọng, niềm vui và sự thỏa lòng khi tìm thấy Đấng mà họ đã ao ước và khát khao bấy lâu.

Cuối cùng, họ về bằng đường khác, không theo đường cũ nữa. Kinh Thánh chép: “Kế đó, trong giấc chiêm bao, mấy thầy được Đức Chúa Trời mách bảo đừng trở lại nơi vua Hê-rốt; nên họ đi đường khác mà về xứ mình” (Ma-thi-ơ 2:12). Trong một ý nghĩa thuộc linh, việc các nhà thông thái đi đường khác biểu tượng cho một bước ngoặt tâm linh: gặp gỡ Chúa Giê-xu làm thay đổi mọi kế hoạch của họ, khiến họ chỉ vâng theo tiếng Chúa trong suốt hành trình của cuộc đời mình.

            Nhìn lại toàn bộ câu chuyện, có thể thấy sự khôn ngoan thật không ở chỗ hiểu biết nhiều hay nắm giữ tri thức tôn giáo, nhưng ở chỗ biết tìm kiếm Chúa, sẵn sàng trả giá cho hành trình ấy, và cuối cùng là gặp gỡ, thờ phượng Ngài bằng cả tấm lòng.  Kinh Thánh khẳng định: “Kính sợ CHÚA là khởi đầu sự khôn ngoan, Nhận biết Đấng Thánh ấy là sự thông sáng” (Châm ngôn 9:10).

Mục sư Nguyễn Xuân Sơn
Giám đốc điều hành